Joyce Lopulalan: Maslow Mon Amour

[Column] We zakken steeds verder af in de piramide van Maslow

En ineens was er weer een jaar voorbij. 2026 diende zich aan en stond in no time voor de deur. Een jaar waarin we opnieuw een traditie loslaten: die van vuurwerk afsteken. Konden we maar afstand doen van andere tradities. Die van macht grijpen en landjepik. Overal waar je kijkt, lijkt de wereld in brand te staan. Het lijkt wel alsof we in volle vaart afzakken, kijkend naar de piramide van Maslow.

Maslows behoeftehiërarchie: hoe zat het ook alweer?

Volgens Maslow streven we allemaal dezelfde behoeften na. We kunnen pas groeien naar een volgende behoefte als de onderliggende basis is vervuld. Dat maakt dat je als mens theoretisch naar een steeds hogere trede in de piramide zou willen doorgroeien. De keerzijde is dat wanneer de onderliggende basis wegvalt, je automatisch weer een of meerdere stappen terugzet. Tot zover de sterk versimpelde boodschap in Maslows publicatie uit 1943 (bron: Wikipedia).

Digitale voorspoed: verrijking of verarming?

Naarmate de jaren verstrijken, gaat de digitale ontwikkeling met grote sprongen vooruit. Dit brengt ons veel gemak in het dagelijks leven. We kunnen daardoor sneller van idee tot creatie komen en multitasken ons suf. Maar is dat wel vooruitgang? Ik ben benieuwd naar je gedachten hierover. Drie voorbeelden:

1. Alles online via het internet
   Vele alledaagse handelingen worden nu volledig online afgehandeld, waarbij het intermenselijke gedeelte is weggeautomatiseerd. Daardoor word je als consument gedwongen om je, vaak privé, gegevens online te delen en achter te laten op tal van sites om bijvoorbeeld kleding te bestellen, je boeking te bevestigen of een doktersafspraak te maken. Hackers maken hier gretig gebruik van, waardoor gevoelige data van miljoenen mensen op straat ligt. En daar is, behalve het nemen van extra veiligheidsmaatregelen en een publiek excuus achteraf, niets meer aan te veranderen. Hoe fijn is dat?

2. De socials
   Socialmediaplatforms stellen ons in staat om ons netwerk en onze vriendenkring massaal uit te breiden. Toch stijgt het gevoel van eenzaamheid, met name onder jongeren, enorm. Want hoe goed ken je je 2.000 volgers nu echt? En op wie kun je echt rekenen als shit hits the fan? Is het je trouwens opgevallen dat onderwerpen uit persoonlijke gesprekken direct worden vertaald naar ‘relevante’ posts op je tijdlijn? Praat eens over een relatiebreuk, een vakantieland of je seksuele voorkeuren, dat levert een interessante feed op, kan ik je zeggen.

3. De opmars van AI
   Sinds de doorbraak van ChatGPT en de vele toepassingen die volgden, weten we niet meer zeker of wat we zien, horen of lezen wel echt op waarheid is gebaseerd of door een mens is gemaakt. Werkelijk alles moet in twijfel worden getrokken. En we zijn al nauwelijks meer in staat om de werking van complexe AI-modellen menselijkerwijs te begrijpen of uit te leggen. Waar trekken we de grens?

De piramide van Maslow anno 2026

Als ik ChatGPT vraag om een eigentijdse variant van de piramide van Maslow te maken, valt mij één schrikbarend punt op: ChatGPT heeft niets met de behoefte liefde & verbondenheid. Alles is puur op het individu gericht. Al het intermenselijke - vriendschap, familie, relaties - is eruit gesneden. Opvallend is dat de hoogste pijler in de piramide wordt gedomineerd door zingeving & impact. Ook onderdak als primaire levensbehoefte bestaat niet meer. In plaats daarvan is toegang tot technologie toegevoegd als basisbehoefte. Ai, tricky. Wat heb je aan het surfen op Airbnb als je hongerig onder een tentzeil zit in een oorlogsgebied, met het water tot aan je knieën en storm op komst?

Bron: ChatGPT.
BTW: excuses voor de taalfouten in de piramide. Maar goddank weten we zo dat hij door ChatGPT is vervaardigd.

Kunnen we eigenlijk nog wel terug?

Op welke trede van de piramide ben jij aanbeland? En zou je nog een stap terug kunnen als het nodig is? Deze vraag houdt mij de laatste tijd steeds meer bezig. Zeker omdat het waarschijnlijk geen theoretische vraag is, maar wellicht sneller dan we denken de praktijk wordt. Als we de overheidscampagne serieus nemen natuurlijk. Want als we 72 uur zelfredzaam moeten zijn, betekent dat dat je in rap tempo terugvalt naar de onderste trede. Heb je je al afgevraagd hoe je voedsel uit blik gaat verwarmen zonder stroom of gas? Hoe je je huis warm houdt? Of hoe je je apparaten oplaadt als de stroom langdurig uitvalt? Persoonlijk denk ik dat het merendeel van de mensen dan een lichte paniek zal ervaren. Wat nu zo vanzelfsprekend is, valt tijdelijk weg. En hoe lang tijdelijk duurt, weet niemand precies.

Commerciële strop bij uitval

Ook commercieel zal het zonder gedegen back-upplan flink uit de hand lopen. Want we doen vrijwel alles ‘in de cloud’ en digitaal. Denk aan de elektrische voertuigen van bezorgdiensten, contactloos betalen, digitale radio, tv en billboards, om maar iets te noemen. Hebben we nog een analoge back-upvariant van onze dienstverlening waar we op kunnen terugvallen?

2026: make the change and be prepared

Als je deze alinea leest, ben je gelukkig nog niet afgehaakt. Ik ben namelijk van nature geen doemdenker, maar een rasoptimist. Zolang we rationeel blijven denken, de verbinding met elkaar niet kwijtraken en technologie gecontroleerd een plek in onze samenleving geven, verwacht ik dat er prachtige ontwikkelingen mogelijk zijn. Zo kunnen we allemaal boven onszelf uitstijgen en glijden we niet af naar de onderste trede.

En heel eerlijk? Dan denk ik dat we de ChatGPT-variant van de eigentijdse Maslowpiramide positief kunnen beïnvloeden, en er nog flink wat aan kunnen bijschaven.

--

Joyce Lopulalan is Business Manager bij www.futurefacts.nl, de AI-partner van (inter)nationale organisaties. Maandelijks geeft zij als kritische consument haar mening over alledaagse zaken. Uiteenlopend van commercials en marketingcampagnes tot aan impactvolle toepassingen binnen haar werkveld. Joyce stelt feedback op haar columns erg op prijs. Laat je reactie achter via [email protected] of 06-50415646.

Dit artikel is gepubliceerd door: Lieselot Berentzen