Ron Sterk en Klaas de Jager: Kwalitatieve Nederlandse films van belang voor filmsector

[Interview] Voorzitter NVBF en bestuurslid NVPI Films over resultaten filmsector 2025

De bioscoopsector heeft de jaarcijfers 2025 bekend gemaakt. We spreken Ron Sterk, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters (NVBF) en Klaas de Jager, bestuurslid van NVPI Film en Managing Director van Independent Films Nederland.

Hoe kijken jullie aan tegen de dalende resultaten in 2025?

Ron Sterk: Ik houd van het beschouwen van de geschiedenis. Als je kijkt naar de afgelopen 35 jaar, dan doen we het goed. In 1994 waren er 14 miljoen bioscoopbezoeken, vanuit dat perspectief is 28 miljoen bezoeken in 2025 goed te noemen. In 2019 was er een heel goed jaar met 38 miljoen bezoeken. Mede dankzij de Lion King met 3,2 miljoen bezoekers; dat is uitzonderlijk. De kans dat we dat opnieuw halen is heel klein; dat moeten we loslaten en in feite een soort nieuw normaal beschouwen. Ik herinner me ook dat bij de groeijaren er ook dipjes waren in 2005 en 2006. 

In 2025 waren er geen grote titels; de film over Michael Jackson waar hoge verwachtingen van waren, is uitgesteld naar dit jaar. Als je kijkt naar de resultaten van de filmtheaters valt te constateren dat die het echter opvallend goed doen en stijgingen rapporteren in hun bezoekersaantallen en omzetten; bij de bioscopen is het echter een ander verhaal. Ik denk dat er met betrekking tot de coronacrisis een nawee is dat het publiek dat we zijn kwijtgeraakt niet meer terugkeert en uiteraard is er wel iets aan de hand met veranderend mediagebruik en de opkomst de afgelopen jaren van streamingdiensten.

Filmmaatschappijen (die soms ook eigenaar zijn van streamingdiensten als Warner Bros. Discovery, Paramount Pictures, Walt Disney Company, red.) lijken niet meer te spelen met windows (hoelang films in de bioscoop te zien zijn, red.). Dat lijkt zich te hebben gestabiliseerd. Je ziet dat houders van passen als de CineVille-pas en Path-pas veel komen. Het punt is dus mensen die niet komen, (weer) binnen te krijgen. Daarvoor hebben we grote titels nodig.

Klaas de Jager: Bij de filmtheaters gaat het goed: zij laten groei zien. Daar ligt het dus niet aan. Commerciële bioscopen hebben het moeilijker. Dat heeft met het aanbod te maken. Het marktaandeel van de top 3 is kleiner. Grote knallers met meer dan 1 miljoen bezoekers ontbraken er in 2025. Een trend is dat bepaalde doelgroepen minder makkelijk naar de bioscoop gaan waaronder jongeren. Tegelijkertijd zag je bij een film als Minecraft dat jongeren bij die titel juist wel naar bioscopen gaan. Aangestoken door trends op TikTok, dus er moet aanleiding zijn. De afgelopen 5 jaar is er veel gebeurd; we hoopten op herstel na de coronacrisis, maar er is een dalende trend, nu lijkt het nieuwe normaal er te zijn. De kunst is te blijven investeren en te blijven onderscheiden van thuiskijken.

Streamingdiensten als HBO Max (Warner Bros. Discovery) zijn teruggekomen op het idee van het exclusief maken van films en ze niet meer in bioscopen te vertonen; zij zien de meerwaarde van de bioscoop. Streamingdiensten zijn voor ons als distributeurs zowel klant als concurrenten omdat ze ook originals uitbrengen. Dat wordt met argusogen bekeken.

Hoe verklaren jullie het succes van de filmtheaters?

Ron Sterk: De onafhankelijke films doen het gewoon in stijgende lijn beter. De Cineville-pas speelt een rol, maar ook het marketing-apparaat erachter doet het heel goed en weet de juiste films aan te bieden aan het juiste publiek. Ze spelen goed in en weet wie het publiek is. Daarnaast hebben filmtheaters afgelopen jaren geïnvesteerd in kwaliteit. Zo is het Bussumse filmtheater fors verbeterd met horeca en faciliteiten en doen zij op jaarbasis 88.000 bezoekers in plaats van 50.000. Ook in Delft is er vernieuwing geweest en is nu heel modern geworden.

Daarnaast doen filmtheaters meer dan films alleen, ze organiseren discussies, gesprekken en evenementen rondom hun films. Je ziet dat de filmtheaters met groot succes het publiek weet terug te winnen die het in de coronacrisis verloor. Daarnaast valt op dat de Filmhallen Amsterdam, Kino Rotterdam, het Louis Hartloper Complex (Utrecht) en Movie W in wageningen naast arthouse films ook soms bioscoopkrakers programmeert. 

De Nederlandse film moet flink inleveren in bezoekersaantallen, omzet en marktaandeel. Hoe beschouwen jullie deze ontwikkeling?

Ron Sterk: Tot in augustus was er geen één Nederlandse film die meer dan 100.000 bezoekers had en een Gouden Filmtitel kreeg. Voor de Meisjes haalde die wel en verdient die ook. Ik had meer verwacht van de Nederlandse films, maar Amsterdamned en de Sinterklaasfilms hebben het nog een beetje rechtgetrokken. 14 procent als marktaandeel voor Nederlandse producties is echt mager met de Europese landen om ons heen en het aandeel van nationale producties.

Ik hoop dat het nieuwe beleidsplan van het Filmfonds waar meer aandacht is voor de kwaliteit en langere ontwikkeltijden mogelijk zijn, gaat werken. Er zit 90 miljoen euro in het Filmfonds. Voor bioscoop is het belangrijk dat de Nederlandse film aantrekkelijk is, die kan extra publiek aantrekken. Dan kan je denken aan een kleiner aantal hoogstaande films, in plaats van veel films met ruimte voor documentaires en experimenten. Het is dus van belang dat Nederlandse films beter worden bekeken en meer bereik halen dan de filmfestivals.

Er is nooit een specifieke reden waarom het niet goed gaat; marketing en de kwaliteit van de films zijn logische factoren. Soof en Gooische Vrouwen waren titels die met meer kwaliteit en aandacht gemaakt zijn dan de titels die nu te zien zijn. Romantische comedy’s doen het nu eenmaal niet altijd goed. Er ontbreken nu nieuwe ideeën, dus het is goed dat het Filmfonds makers meer tijd willen geven om goede producties te ontwikkelen. 

Klaas de Jager: De eerste helft van 2025 ging het heel slecht. Er was wel aanbod, maar te weinig mensen gingen het bekijken. Vanaf de zomer trok het wel iets aan. Het was too little, too late.  De Nederlandse industrie kwam met een hausse aan   romantische comedy’s en hield er te veel aan vast. Een film als Straatcoaches vs Aliens had goede recensies, maar het is simpelweg niet gelukt om de film aan de man te brengen. Er zijn wel investeringen en ondersteuning via het Filmfonds en voor grote publieksfilms is er het Abraham Tuschinski Fonds. We zien wel dat streamingdiensten nu meer investeren, al doen ze dat soms ook in series en breder. Voor Nederlandse films geldt natuurlijk dat er kansen liggen aangezien Nederlandse films zorgen voor herkenbaarheid en daar ligt echt een kracht voor de industrie.

Hoe kijken jullie anno 2026 aan tegen de Amerikaanse dominantie in de filmindustrie?

Ron Sterk: De Verenigde Staten streven na dat zij dominant zijn als populaire cultuur en de bioscoop en films zijn daar belangrijk in. In Nederland wordt daar in tegenstelling tot bijvoorbeeld Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje niet zoveel tegen gedaan. In een land als Frankrijk zijn daar echt al lange tijd concrete maatregelen van kracht om de Franse filmindustrie te stimuleren. In de jaren ’50, ’60 en ’70 waren meer Europese producties uit andere landen populair in Nederland. Nog steeds worden er prachtige films gemaakt in Europa, die vaak onbekend zijn. Het zou een scenario zijn dat er meer Europese films gepropageerd worden en er meer een Europese cultuurpolitiek komt.

Nu zie je wel veel Europese cinema in het genre arthouse, maar ik vrees dat we vooralsnog met de Amerikaanse producties zullen moeten doen als het gaat om kaskrakers.

Wat ons wel zorgen baarde was dat op een gegeven moment ook de filmindustrie met heffingen in de handelsoorlog te maken zou kunnen krijgen, maar gelukkig is dat van tafel.

In de huidige politieke verhoudingen verwacht ik niet dat er in Nederland iets zal veranderen. De investeringsverplichting voor streamingdiensten en de gewijzigde auteurswet is geregeld en daarmee lijkt het politiek klaar. Ik hoop dat er ook meer focus komt op bioscoopvertoning dan op de makers alleen als het gaat om de Nederlandse producties.

Hoe kijken jullie aan tegen de overnameplannen voor Warner Bros. Discovery waarbij één scenario is dat Warner Bros. (inclusief HBO Max) door Netflix wordt overgenomen en een ander scenario is dat Paramount Skydance geheel Warner Bros. Discovery overneemt. Wat betekent dit voor de industrie?

Ik krijg er een grote frons in mijn voorhoofd van. Ten eerste is het heel jammer dat een bedrijf als Warner Bros. dat door de overnames in de loop der tijd al verwaterd is en al lang niet meer het mooie bedrijf is met alle kanten die we kennen met veel aandacht voor makers. Dat bedrijf had iets unieks. Ik zou het zonde vinden als dit bedrijf in handen komt van Netflix. Het minst slechte zou zijn dat Paramount Skydance dit overneemt. Netflix heeft het wantrouwen van de bioscoopbranche omdat het meer gefocussed is op abonnementen en streaming en ik denk niet dat Netflix filmproductie en vertoningen in bioscopen ziet als nieuwe tak.. Maar het is kiezen tussen twee kwaden, aangezien bij Paramount Skydance er sprake is van politieke beïnvloeding. Hoe dan ook misschien komt er weer ruimte op het schap voor anderen. Ik ben er dus niet optimistisch over, maar in de geschiedenis zijn er vele wisselingen geweest. 

Klaas de Jager: Het is al heel lang zo dat de Amerikanen het goed doen. De Hollywood-films scoren nu eenmaal. Je ziet nu wel dat streamingdiensten al dan niet met de investeringsverplichtingen meer in Nederlands product investeren. Amazon met Prime Video is daar een voorbeeld voor. De kracht van Nederlandse films ligt in de herkenbaarheid; jammer is het dan in dit kader wel dat de Nederlandse film een zo moeilijk jaar achter de rug heeft. 

Ron, worden er nieuwe bioscopen verwacht de komende periode?

De afgelopen periode zijn er in Amsterdam twee bioscopen geopend: Vue Cinemas in de Houthavens en The Pulse aan de Amsterdamse Zuidas. In Leiden wordt in 2028 een nieuwe bioscoop verwacht in het stationsgebied van Leiden (2027) en plan is om bij Rotterdam Ahoy (Hart van Zuid) een nieuwe Pathé-bioscoop te bouwen. De afgelopen periode zijn er enkele witte vlekken ingevuld; andere concrete plannen schieten me niet te binnen. Bioscoopketens en filmtheaters hebben de afgelopen jaren wel het nodige geïnvesteerd in het opwaarderen van stoelen, comfort en horeca.

Wat verwachten jullie van 2026?

Ron Sterk: 2026 wordt het beste jaar sinds tijden, zo roepen de onderzoekers van Comscore Films. Ik hoop en vermoed dat ze gelijk hebben, maar zoals gezegd de kans dat we terugkomen als in 2019 met 38 miljoen bezoekers is klein. Wel ben ik blij met titels als Dune3, Joe Speedboot (Nederlands), The Super Mario Galaxy Movie, Michael (over Michael Jackson), Minions 3, Spider-Man: Brand New Day, The Hunger Games: Sunrise on the Reaping en Avangers: Doomday  

Klaas de Jager: Van nature ben ik optimistisch, maar ik denk dat er  goede films op stapel staan om dit jaar in première te gaan. Verliefd op Curacao (van mijn eigen filmdistributiebedrijf), Loverboy: vertrouw niemand, The Odyssey, Toy Story 5, Minions 3 en The Hunger Games: Sunrise on the Reaping daar verwacht ik veel van.

Daarnaast is het van belang dat de bioscopen en filmtheaters blijven investeren en zich te onderscheiden met het thuiskijken van films. Er is geinvesteerd in de beleving. De capaciteit in stoelen is per bioscoop weliswaar wat afgenomen met grotere en luxere stoelen waarmee er een onderscheiden beleving met meer comfort wordt gegeven.  

Hoe gaat het met reclame en de filmindustrie?

Ron Sterk: Als het gaat om de reclames in de bioscoop, begreep ik dat de exploitant Jean Mineur Mediavision een uitstekend jaar heeft gedraaid. Reclames worden door het publiek beter gewaardeerd, zo blijkt uit onderzoeken en je ziet nu ook dat de overheid bioscoopreclames laat maken. 

Klaas de Jager: Product-placing wordt iets minder door het kleinere bereik van de Nederlandse films, hopelijk wordt dat wel beter. Maar als je de productie Verliefd op Curacao ziet, zou die niet zonder het geld van TUI zijn gemaakt. Het kan dus helpen in de financiering. Punt is soms dat met product placement het met plannen soms onhandig kan uitpakken gezien onzekere releasedata terwijl merken hun campagnes op vaste momenten plannen.

Noot redactie: FoxScreen heeft in 2025 zijn activiteiten voor landelijke adverteerders gestaakt door een teruggevallen bereik; tijdens het hoogtepunt bediende deze reclame-exploitant 42 bioscopen en bediende circa 10 procent van de markt.
Jean Mineur Mediavision is daarmee met onder meer Pathé, Vue Cinemas en Kinepolis als partners, de enige verkoper voor landelijke adverteerders in de bioscoop.

Dit artikel is gepubliceerd door: David de Jong