Patrick Petersen: Minder afhankelijk? Via Big Tech dan maar

[Column] De Europese illusie van digitale soevereiniteit

Europese overheden hebben inmiddels officieel vastgesteld dat het misschien niet ideaal is om hun volledige digitale infrastructuur te laten draaien op een handvol Amerikaanse technologiebedrijven. In het kader van digitale autonomie wordt daarom ingezet op alternatieven. Zo wordt Nextcloud gepositioneerd als Europees alternatief voor OneDrive en Google Drive. De Europese Unie probeert met de Digital Markets Act de marktmacht van grote technologiebedrijven te begrenzen. LibreOffice wordt gepresenteerd als volwaardig alternatief voor het dominante Microsoft Office-pakket. En de gemeente Utrecht heeft inmiddels uitgesproken deze richting daadwerkelijk te willen volgen.

Het onderliggende doel is helder: minder afhankelijk worden van big tech, die hun AI-diensten inmiddels niet meer aanbieden, maar standaard meeleveren. Optioneel is daarbij vooral een theoretisch concept.

Wie Gmail opent, krijgt bijvoorbeeld ongevraagd een AI-assistent die e-mails wil lezen, samenvatten en alvast beantwoorden. Efficiënt, zeker. Maar ook opmerkelijk voor wie dacht dat e-mail nog enigszins privé was.

En mocht in dat landschap ook nog het DigiD-platform in buitenlandse handen terechtkomen, dan ontstaat een situatie waarin de Nederlandse digitale identiteit wordt beheerd via dezelfde ecosystemen waarvan we juist proberen minder afhankelijk te worden.

Digitale autonomie blijft daarmee een belangrijk beleidsdoel. De uitvoering blijkt vooralsnog vooral een zorgvuldig gemanagede afhankelijkheidsreductie met behoud van strategische partners.

Europa heeft het licht gezien. Na jarenlange aanbestedingen waarbij steevast “per ongeluk” weer een big tech bij een automatiseringsronde won, is men tot de revolutionaire conclusie gekomen dat het misschien niet zo verstandig is om de complete digitale ruggengraat van het continent uit te besteden aan een handvol Amerikaanse techreuzen met meer lobbyisten dan engineers die volgens EU-richtlijnen willen werken.

De boodschap is helder: we willen minder afhankelijk worden van Big Tech.
De uitvoering: we huren ze nog even in om ons daarbij te helpen.

De Europese Commissie heeft de ooit de Digital Markets Act gelanceerd. Een wet die big tech in toom moet houden. Een wet die, volgens de officiële lezing, de macht van Apple, Google, Meta, Amazon en Microsoft eindelijk breekt. Pijnlijk lezen wij eind 2025 dat juist Apple zich niet aan de DMA wil houden als zij toch binnen de EU bepaalde tracking opties blijven activeren en gebruiken voor de opvang van locatiedata.

In werkelijkheid is het vooral een beleefde brief vanuit de EU met het verzoek of ze misschien voortaan iets minder schaamteloos monopolist willen zijn.

Apple betaalt een boete. Google herschikt een menu. Microsoft belooft beterschap.
En alles gaat gewoon door.

Maar kijk, we hebben regels!
Dat ze geschreven zijn met input van dezelfde bedrijven waar ze toezicht op moeten houden is natuurlijk puur toeval.

Zo stevent Europa af op een toekomst die even paradoxaal als voorspelbaar is. We dromen van soevereiniteit, maar tekenen de contracten voor de realisatie ervan met de pen van de partij waarvan we willen scheiden. Digitale autonomie blijft op deze manier een prachtig vergezicht dat we uitsluitend kunnen bewonderen door de gepolijste glazen van een Amerikaanse VR-bril. We zijn niet bezig met een bevrijding, maar met het heronderhandelen van de voorwaarden van onze overgave. De revolutie wordt keurig gehost in de cloud uiteraard tegen een scherp tarief en met de privacyvoorwaarden in de bijlage, die we, zoals altijd, ongezien zullen accepteren.

--

Patrick Petersen RDM MA MSc is AI- en digital marketing specialist gericht op businessautomatisering en ondernemer met zijn bureau AtMost(TV), auteur van meer dan twintig prijswinnende boeken over AI, marketing, online tech en maatschappelijke ontwikkelingen. Bovenal is hij docent en spreker. Meer info op www.patrickpetersen.nl

Dit artikel is gepubliceerd door: Saskia van Weert