Patrick Petersen: Ja-ja. We moeten Europese, veilige AI hebben!

En dan weten wij het – onder aanvoering van een Europees gerichte D66-minister-president in een verjongd kabinet – eindelijk! De big techs stelen onze data en dringen verslavende abonnementen van AI-toepassingen op. Spontaan worden er office-toepassingen door AI verwerkt en schimmig opgeslagen.

Er is een bijzonder moment dat steeds vaker voorkomt. Het gebeurt meestal rond half elf ’s avonds, wanneer men op de bank ligt, telefoon in de hand, moreel superieur te wezen. Men heeft zojuist gedacht: Meta doet het. X doet het. OpenAI doet het. En de rest van de digitale reuzen doet het waarschijnlijk ook, maar dan zo elegant verstopt dat we het pas ontdekken als er een parlementaire enquête, een Netflix-serie en een podcast met onheilspellende muziek over zijn gemaakt. Ze schuiven met onze keurige Europese privacyregels alsof het servetten zijn aan tafel, ze verzamelen data met de subtiliteit van een bladblazer en mompelen iets over
“verbeteren van gebruikerservaring” terwijl wij braaf op “akkoord” drukken.

En dan, plots, als door goddelijke ingeving: Europa moet redding brengen.

Prachtig.

Overdag klaagt dezelfde burger dat digitale diensten vooral niet te duur mogen zijn. Privacy is belangrijk, jazeker, maar graag in de aanbieding. Innovatie? Absoluut, mits het geen ongemak veroorzaakt, geen data gebruikt, geen energie kost en uiterlijk morgen af is. Het moet intuïtief werken ook, want anders schrijven we er een draadje over waarin we uitleggen dat Brussel niet begrijpt wat de gewone man wil.

Europa moet het anders doen, zeggen we dan. Ethisch. Mensgericht. Transparant. Woorden zo heerlijk Europees dat je er een duurzame fleecedeken van kunt maken. Ondertussen verwachten we wel dat die keurige AI kan concurreren met bedrijven die groter zijn dan sommige continenten en per kwartaal meer investeren dan wij in tien jaar digitale strategie, drie taskforces en een inspirerende PDF.

Maar goed, we willen het. Sterker nog, we eisen het.

We eisen dat onze gegevens hier blijven. Tenzij de service daardoor nét iets minder soepel wordt, want dan emigreren we digitaal onmiddellijk. We eisen openheid, maar de voorwaarden lezen we niet, want dat is saai en er staat nooit een kortingscode onderaan. We eisen veiligheid, maar klikken nog steeds op “Accepteer alles”, inclusief cookies, tracking en vermoedelijk een lichte verkoop van onze ziel.

En als er dan eindelijk een Europese oplossing verschijnt, degelijk, zorgvuldig ontwikkeld, juridisch waterdicht en met drie ethische commissies die elkaar ethisch controleren, dan roepen we: waarom is dit niet zo snel als dat gratis Amerikaanse ding dat al tien jaar data harkt uit iedereen met wifi?

Omdat, beste mensen, veiligheid tijd kost. De Europese democratie is geen magnetronprogramma; het is eerder slow cooking, maar dan met overleg, impactanalyses en een publieke consultatie waarvan niemand wist dat hij bestond.

We willen AI die uitlegbaar is. Maar als de uitleg langer duurt dan een Instagram-caption, haken we af. We willen toezicht, maar geen bureaucratie. We willen regelgeving, maar geen regels. We willen autonomie, maar zonder investering. En vanzelfsprekend moet het wereldleider zijn, want we hebben tenslotte normen. Heel veel normen. Exportkwaliteit normen.

Misschien is het echte wonder niet dat het moeilijk is om Europese AI te bouwen. Misschien is het wonder dat iemand het überhaupt probeert, terwijl wij ernaast staan met een cappuccino van een Amerikaanse keten te roepen dat het sneller, beter, goedkoper en idealiter gisteren klaar had moeten zijn.

En wanneer het dan eindelijk lukt, wanneer er iets staat dat min of meer veilig, behoorlijk transparant en aantoonbaar Europees is, dan zeggen we: leuk hoor. Maar kan het ook gratis? En mag het ondertussen mijn gedachten lezen, mijn agenda beheren en mijn schoonmoeder automatisch muten?

Uiteraard.

Meteen na de lunch. Op buitenlandse servers.

—

Patrick Petersen RDM MA MSc is AI- en digital marketing specialist gericht op businessautomatisering en ondernemer met zijn bureau AtMost(TV), auteur van meer dan twintig prijswinnende boeken over AI, marketing, online tech en maatschappelijke ontwikkelingen. Bovenal is hij docent en spreker. Meer info op www.patrickpetersen.nl.