Tweedekamerdebat media: herhaling van zetten, wachtend op volgend kabinet

Tijdens het Tweedekamerdebat over de mediabegroting 2026 bleek demissionair minister Gouke Moes (BBB) vooral kwesties aan zijn opvolger te laten. Het ging praktisch gezien niet over de NPO-begroting 2026 die meer dan 1 miljard euro van de 1,3 miljard euro tellende mediabegroting innneemt, maar het debat ging vooral over de voorgenomen bezuinigingen per 2027 en de voorgenomen stelselhervorming van de landelijke publieke omroep per 2029.

Reclame

Mohamed Mohandis (GroenLinks-PvdA) diende een motie in om het verruimen van reclame bij de NPO op alle manieren af te wijzen. De huidige demissionaire regering is voornemens om de linaire hoeveelheid reclamezendtijd te verhogen naar 10 procent (is thans 8 procent). Daarnaast is er het voornemen voor een beslissing over online reclame de NPO en VOD (NPO Start) voor een aankomende bewindspersoon dit voorjaar.

Dit wijst GroenLinks-PvdA af in de motie af; de vraag is of VVD, D66 en CDA die de aankomende regering zullen vormen, deze motie steunen. De Tweede Kamer had eerder via een motie van het CDA (gesteund door een meerderheid) ervoor gekozen een andere bezuiniging op het onderwijs te dekken met 50 miljoen extra bezuinigingen bij de NPO. Daarbij was het de bedoeling die via het uitbreiden van reclame bij de NPO te dekken. Alhoewel de huidige demissionaire minister de suggestie afwees dat destijds beloofd was dat dit kon, voelden een aantal politieke partijen zich in de maling genomen. Dit aangezien uit studie van SEO Economisch Onderzoek blijkt dat slechts een klein deel van de 50 miljoen euro zou kunnen worden opgehaald via de Ster. Een aantal partijen vreest vercommercialisering van de NPO hierdoor.

De VVD heeft op zijn beurt een motie ingediend om expliciet reclames bij podcasts bij de NPO te laten verbieden via een te maken wetsvoorstel.

Uitstel

Ook diende GroenLinks-PvdA een motie in om de bezuiniging per 2027 uit te stellen naar 2029 met de geplande hervorming van het omroepstelsel. Daarbij heeft de partij echter geen dekking aangegeven hoe het uitstel twee jaar te financieren. De demissionair minister zei dat de bezuinigingen bij de NPO afzonderlijke trajecten zijn ten aanzien van de hervormingen. Het debat volgens is de kans klein dat deze motie het haalt.

1 juni en 5 Omroephuizen

D66, VVD en CDA dienden een motie in om de Mediawet zo in te vullen opdat er vijf omroephuizen komen inclusief een NOS/NTR taakomroephuis. De verwachting is dat dit voorstel een meerderheid haalt, aangezien GroenLinks-PvdA hier voor zijn.

Claire Martens-America (VVD) en Annabel Nanninga (JA21) dienden een motie in om de regering te verzoeken om voor 1 juni 2026 de wetsvoorstellen voor hervorming van de NPO in internetconsultatie te brengen. De demissionair minister hield in zijn betoog vast aan voor de zomer als intentie. 

Verder diende JA21 een motie in om een overheadnorm bij de NPO te introduceren en dienden de ChristenUnie en SGP een motie in om de externe pluriformiteit en explicieit  omroepverenigingen in het publieke stelsel te waarborgen en daarmee interne pluriformiteit uit te sluiten.

GroenLinks-PvdA en D66 willen dat de NPO publiek-private samenwerkingen gaan starten met streamingdiensten zoals de Spaanse (RTVE), Vlaamse (VRT) en Deense (DR) publieke omroepen doen.

Verwijtend

Het debat was vooral verwijtend richting de demissionair regering en anderzijds vanuit rechts populistische hoek (PVV, JA21, BBB, Groep Markuszower, Forum voor Democatie) kwam inhoudelijke kritiek op de programma’s die de NPO maakt, alsmede de overhead die niet geraakt lijkt te worden bij de bezuinigingen op de NPO. Het ging niet of nauwelijks over big tech, commerciele media en de mediabegroting 2026 zelf.

Dit artikel is gepubliceerd door: David de Jong