SIRE herhaalt campagne over gevolgen van polarisatie

Steeds meer Nederlanders ervaren dat polarisatie hun persoonlijke omgeving raakt en relaties onder druk zet. Niet alleen groeit het aantal mensen dat hier last van heeft, ook het aantal dat zelf polariserend denkt of handelt is toegenomen.

Dat blijkt uit recent onderzoek van DVJ Insights in opdracht van SIRE. Op basis van de uitkomsten zet SIRE de campagne Verlies elkaar niet als polarisatie dichtbij komt opnieuw in. De campagne liep eerder in 2023 en richt zich op de negatieve effecten van polarisatie in kleine kring.

Polarisatie steeds vaker voelbaar in directe omgeving

In 2023 gaf 75 procent van de Nederlanders aan een toename van polarisatie te ervaren. Inmiddels is dat aandeel gestegen naar 80 procent. Ruim een derde van hen, 38 procent, merkt dit ook in de persoonlijke omgeving. Voor ongeveer 1.725.000 Nederlanders is dit aanleiding geweest om contact met mensen in hun directe kring te verminderen of zelfs te verbreken.

Het onderzoek laat zien dat de impact van polarisatie zich steeds vaker manifesteert in vriendschappen, familiebanden en andere persoonlijke relaties.

Meer Nederlanders polariseren zelf

Naast de ervaren gevolgen groeit ook het aandeel mensen dat aangeeft zelf polariserend te denken of te handelen. In totaal gaat het om 5,8 miljoen Nederlanders, ruim 1 miljoen meer dan drie jaar geleden.

Een kwart van de respondenten heeft steeds minder begrip voor de mening van anderen, tegenover 18 procent in 2023. Het aandeel Nederlanders dat zegt vooroordelen te hebben over mensen met een ander standpunt steeg van 20 naar 26 procent. Ook het aantal mensen dat aangeeft iemand te haten vanwege diens mening nam toe, van 9 naar 10 procent, goed voor bijna 1.500.000 Nederlanders.

Toenemende zorgen over maatschappelijke gevolgen

De zorgen over polarisatie zijn de afgelopen drie jaar verder toegenomen. Nederlanders maken zich vooral zorgen over de impact op de samenleving en de onderlinge verbondenheid.

Als belangrijkste oorzaken van polarisatie noemen zij de verharding van de samenleving, het afnemende respect voor elkaar en het gebrek aan luisteren naar andere standpunten. Daarnaast worden de groeiende kloof tussen arm en rijk en geopolitieke conflicten zoals Gaza en Oekraïne genoemd. Social media, politiek en berichtgeving in de media worden het vaakst aangewezen als aanjagers van polariserend denken en handelen.

Oplossingen bij individu en instituties

Volgens Nederlanders ligt de oplossing zowel bij henzelf als bij instituties. Op persoonlijk niveau noemen zij meer respect voor andere meningen, beter luisteren en het actief zoeken naar gedeelde waarden. Daarnaast worden betere filtering van haatberichten online, neutralere mediaberichtgeving en minder extreem taalgebruik in de politiek gezien als belangrijke stappen.

Kees van den Bos, hoogleraar Bestuurs- en Organisatiewetenschap aan de Universiteit Utrecht:
"Kijkend naar de cijfers zien we dat polarisatie in ons land onze aandacht vraagt. We dreigen elkaar te verliezen als we onnodige conflicten aanwakkeren en extreme meningsverschillen op de spits drijven. Als we polarisatie willen voorkomen, is het belangrijk om ons echt te verdiepen in andere meningen en eerst te luisteren, met wederzijds respect."

Lucy van der Helm, directeur SIRE:
"Veel mensen ervaren dat de sfeer in Nederland verhardt en de maatschappelijke verbondenheid afneemt. Zorgen nemen toe, maar ook het meedoen aan polariserend denken groeit. Het begrip voor elkaars mening neemt af, terwijl de behoefte aan verbinding blijft. Dat maakt het herhalen van de campagne noodzakelijk."

De campagne is de komende periode te zien via SIRE.nl, televisie, radio, bioscoop, buitenreclame, online kanalen, sociale media en in dagbladen en tijdschriften.

Dit artikel is gepubliceerd door: Daan Dekkers