Patrick Petersen: Vaatwasser of AI-botje?

Noem het gerust wat het is; we laten AI vrolijk doordraaien terwijl het stroomnet al piepend en krakend vaststaat, maar hé, gelukkig kan diezelfde AI straks uitleggen waarom de stekker eruit moet. In een gemiddeld huishouden, vooral omgeving Utrecht, is een nieuwe gezinsvraag ontstaan.

Geen filosofische, maar een praktische:

Zetten we de vaatwasser aan… of laten we nog even de AI draaien?

Het klinkt overdreven. Totdat je omgeving Utrecht woont, of op andere plekken waar de gemeente netcongestie periodiek op de raadsagenda heeft.

Op die plekken is het stroomnet namelijk geen netwerk meer, maar een file. Letterlijk. Netcongestie: te veel vraag, te veel aanbod, te weinig ruimte.

Vooral op de energieke piekmomenten, zoals tussen 16:00 en 21:00 uur, staat alles vast. Warmtepompen, laadpalen, kookplaten, en ja: de vaatwasser.

En het wordt nog mooier: er dreigt een situatie waarin nieuwe woningen, bedrijven of zelfs extra aansluitingen gewoon niet meer mogelijk zijn. Na de CO2-uitstoot, de hypotheek en het verkrijgen van een geschikte woning, kijkt het overvolle stroomnet ons vragend aan.

Maar hé, gelukkig hebben we AI.

Terug naar de keuken.

De vaatwasser staat vol. Hij wacht. Niet op ons, maar op het stroomnet. Op een moment waarop hij er even doorheen mag. Want we hebben geleerd: piek vermijden, slim plannen, energie delen.

Ondertussen stel je drie vragen aan een AI-botje: “Hoe kan ik energie besparen?”, “Schrijf een kerstgedicht.” en, misschien wel de leukste, “Waarom zit het stroomnet vol?” Alsof je achteloos tussen serieuze zorgen en speelse nieuwsgierigheid heen en weer schakelt. Niet op het energieslurpende duimpje klikken als je het AI-inzicht echt grappig vond.

Omdat we steeds meer elektriciteit gebruiken, door elektrificatie, mega-lang schermgebruik, clouddiensten, nieuwe woningen en… nog meer leuke digitale diensten, raakt het net overbelast.   

En dan komt daar AI nog eens bovenop.

Volgens recente cijfers verdubbelt het stroomverbruik van datacenters, mede door AI. Soms zelfs nog meer. Maar geen zorgen: diezelfde AI kan misschien helpen om uitstoot te verlagen.

Dat is een beetje alsof je een extra rijstrook aanlegt… door eerst nog meer auto’s de weg op te sturen. 

In Utrecht gaan ze inmiddels een stap verder. Daar wordt serieus nagedacht over wie voorrang krijgt op het volle net. Ziekenhuizen, scholen, bedrijven of huishoudens. Logisch.

Maar ergens op die lijst staat geen vaatwasser.

En ook geen AI.

Maar raad eens wie er wél altijd stroom krijgt?

We zitten dus op een kantelpunt. Niet een technisch probleem, maar een moreel ongemak. Want zolang het net vol zit, zolang capaciteit schaars is, maken we keuzes. Niet expliciet, maar impliciet. Door wat we belangrijk vinden. Door wat we bouwen.  Door wat we allemaal laten draaien, want een huishouden anno nu lijkt steeds meer op een mini-energiemarkt waarbij onze vaatwasser braaf wacht tot na 23:00, de auto ’s nachts oplaadt, de warmtepomp slim in- en uitschakelt, en zelfs de AI ondertussen gewoon onverstoorbaar blijft doordraaien.

Misschien moeten we het eerlijker maken.

Een keuzemoment. Gewoon in de meterkast: “Wilt u nu:

1. Schone borden
2. Drie AI-antwoorden en een gegenereerd gedicht” **

** Selecteer één optie.

Want laten we eerlijk zijn: netcongestie is geen abstract probleem meer. In Utrecht kan het betekenen dat je je huis niet kunt verduurzamen, geen laadpaal krijgt, dat nieuwe bedrijfspand niet kunt gebruiken of dat de nieuwbouw stilvalt.

En terwijl wij onze energie plannen als een soort Tetris-spel, bouwen we wereldwijd datacenters die vrolijk blijven opschalen.

Voor efficiëntie. Voor groei. Voor innovatie. Voor AI.

De vraag is dus niet of we technologie willen.

De vraag is: wat krijgt voorrang als het écht krap wordt?

De vaatwasser weet het al; die staat nog steeds te wachten op een dalmoment.

De AI óók.

Die draait intussen gewoon door om u uit te leggen wáárom dat een probleem is.

Smakelijk.

—

Patrick Petersen RDM MA MSc is AI- en digital marketing specialist gericht op businessautomatisering en ondernemer met zijn bureau AtMost(TV), auteur van meer dan twintig prijswinnende boeken over AI, marketing, online tech en maatschappelijke ontwikkelingen. Bovenal is hij docent en spreker. Meer info op www.patrickpetersen.nl .