Martijn de Graaf: Pak de cadeautjes aan die je gegeven worden

[Dutch PR Awards 2026] Woordvoerder bij ProRail over omgaan met slecht nieuws

Martijn de Graaf is woordvoerder bij ProRail. Hij is genomineerd voor Woordvoerder van het Jaar 2026 bij de Dutch PR Awards. We spreken hem.

Kun jij ProRail introduceren?

ProRail zorgt ervoor dat jij en ik elke dag naar ons werk, die verplichte familiedag of saaie vergadering kunnen. Officieel zeggen we: Wij verbinden mensen, steden en bedrijven per spoor, nu en in de toekomst. Kortgezegd zorgen we voor een berijdbaar spoor. Dat betekent onderhoud aan 7.000 kilometer spoor dat we hebben liggen. Het goed bereikbaar houden van de 398 stations en het vervoeren van meer dan een miljoen reizigers per dag. Althans, dat hopen we. Want helaas schort het daar nog wel eens aan. Daar ligt één van de uitdagingen voor de afdeling communicatie. ProRail is een organisatie die dagelijks in de media genoemd wordt. Vaak reactief, maar veel liever brengen we onze verhalen proactief. Vooral als het slecht nieuws betreft. We werken tenslotte met belastinggeld. Het is daarom niet meer dan logisch dat we daar verantwoording voor afleggen.

Wat zijn jouw werkzaamheden bij ProRail?

Ik ben sinds juni 2021 werkzaam als woordvoerder bij ProRail. Na jarenlang in de journalistiek gewerkt te hebben. Met die ervaring kan ik goed als doorgeefluik tussen organisatie en media fungeren. Ik sta media te woord bij ogenschijnlijk kleine persvragen over de kleur van perronkappen tot grote crisissituaties. Maar begeleid ook onze directeuren bij interviews en bereid grote persgesprekken voor waar onze Raad van Bestuur de Nederlandse pers bijpraat over de laatste ontwikkelingen op spoorgebied. Als woordvoerder probeer je in die laatste situatie ook een totaalaanpak te creëren. Natuurlijk is het mooi als je verhaal goed in de media landt, maar om echt impact te maken is het nóg mooier als datzelfde verhaal ook goed in Den Haag, bij je stakeholders en op je socials terechtkomt. Dat lukte bijvoorbeeld erg goed bij het persgesprek over de werkzaamheden van 2026 dat we vorig jaar december hadden.

Stiekem baalde ik vorig jaar toen ik vrij was op de dag dat een trein een truck met peren doorboorde bij Meteren. Ik houd er namelijk van als de druk hoog wordt. Gelukkig mocht ik vol aan de bak toen afgelopen januari de sneeuw met bakken uit de hemel viel. Vooral omdat we die mogelijkheid ook aangrepen om ons eigen verhaal te vertellen. In zulke situaties is het heel leuk om voor ProRail te werken. Een organisatie waar we met lef communiceren.

Wat kan ProRail wat andere organisaties niet kunnen?

Heel Nederland chagrijnig krijgen. Niet alleen als we een verstoring op het spoor hebben, maar misschien nog wel meer als de communicatie daarover slecht is. Daarom is ons werk zo belangrijk. Reizigers en vervoerders vinden een verstoring vervelend, maar ze worden pas écht chagrijnig als de informatie die ze krijgen niet goed is. (Ik geef ze daar geen ongelijk in)

Welke gebeurtenissen in 2025–2026 vroegen het meeste van jou als woordvoerder?

Ik heb die momenten al even aangetipt maar het persgesprek dat we in december hielden was qua werk wel een hoogtepunt. We moesten melden dat we voor het eerst werkzaamheden niet uit gingen voeren omdat er geen geld voor was. Bij Haarlem wilden we het station aanpakken zodat er in de toekomst meer treinen kunnen rijden. Maar omdat het geld helaas niet tot de hemel rijkt schrapten we die werkzaamheden. We voeren er alleen het noodzakelijke onderhoud uit. Dat verhaal brachten we met een goede presentatie voor de hele vaderlandse pers. Daarnaast plaatsten we meerdere verhalen over dit onderwerp op onze website en socials en doorliepen we een hele stakeholderaanpak. Die integrale communicatieaanpak werkt heel goed. 

Ook de sneeuwweek in januari was mooi. De hele week had het spoor hinder van het winterweer. Iets wat eens in de paar jaar voorkomt. We hadden een heldere lijn. Natuurlijk kunnen we meer doen om deze problemen te voorkomen. Maar dat kost ons miljarden. Willen we dat? Wegen die kosten op tegen de baten van eens in de paar jaar hinder? Nee zeggen wij, dus Nederland wen er maar aan, soms is het even niet anders. Een heel goed te verklaren woordvoeringslijn natuurlijk. Maar het is wel een lastige als je die lijn in het journaal moet brengen terwijl er net een reiziger aan het woord wordt gelaten die graag naar haar pasgeboren kleinkind wil.

Wat maakt een goede woordvoerder? En hoe zie jij jezelf hierin?

Pak de cadeautjes aan die je gegeven worden. In een interview gebeurt er vaak ook iets om je heen. Als je daarmee kunt spelen kom je vaak tot hele leuke authentieke momenten. Zo gaf ik ooit een interview bij een overweg over overwegveiligheid toen er een fietser nog snel door rood reed. Ik riep met rollende camera: “mag niet! Mag niet!’ Dumpert pakte het op, het ging viral. Ik word er jaren na dato nog op aangesproken. Maar ook veel mensen komen naar me toe en zeggen: “ik denk toch altijd aan jou als de slagbomen dicht gaan. En dan blijf ik toch maar staan.”

Maar bovenal is mijn advies: DURF! Kleur buiten de lijnen. Doe af en toe iets waarvan je denkt: ‘oei! Als dat maar goed gaat.’ Vaak is daarna de last van je schouder. Blijf daarin ook jezelf. Bij slecht nieuws voel je soms de druk van de organisatie op je schouders. Toch merk ik keer op keer dat gewoon eerlijk zijn de beste oplossing is. Zeker als je moet toegeven dat je als organisatie dingen anders aan had moeten pakken. Het is spannend dat eerlijk toe te geven. Maar achteraf heb ik daar nog nooit spijt van gehad. 

Wat zijn de belangrijkste trends in het woordvoerdersvak?

Wat ik zelf hoop is dat die integrale aanpak meer en meer gemeengoed wordt. Natuurlijk zijn we er als woordvoerder primair voor om media te bedienen. Maar je bereikt veel meer als je alle disciplines samen aanzet. Op die manier kun je nog meer impact maken en je organisatie beter vertegenwoordigen.

Daarnaast denk ik dat met de opkomst van AI de persoonlijke band met journalisten nog veel belangrijker wordt. AI kan een zegen zijn maar de informatievoorziening wordt ook troebel. De kans op nepnieuws wordt daarmee groter. Een goed contact met journalisten is daarbij essentieel. Mensen vragen me geregeld of ik vaak ruzie maak met journalisten. Ik antwoord dan dat ik dat zelden tot nooit heb. Investeren in een goede band is daarvoor essentieel. Als je steeds ruzie moet maken zit er iets in de relatie mis met elkaar. “In een wereld vol AI wordt vertrouwen het echte schaars goed.

Wat is het laatste nieuws?

Vanaf 1 juli word ik woordvoerder van onze CEO. Daarmee verschuift mijn rol nog nadrukkelijker naar het snijvlak van media, maatschappij en politiek. Juist daar geloof ik dat woordvoering het verschil maakt: niet alleen uitleggen wat er gebeurt, maar actief richting geven aan het publieke gesprek. Als je die twee krachten bundelt – denk aan het verhaal in Haarlem – kun je nog zoveel meer bereiken. Uiteindelijk wil ik als woordvoerder niet alleen reageren op het nieuws, maar helpen bepalen wat ertoe doet.

Inzenden voor Dutch PR Awards 2026

Tot en met vrijdag 21 augustus kunnen cases worden ingestuurd voor de Dutch PR Awards. Lees alles over de categorieën en hoe in te zenden hier.

www.dutchprawards.nl

Over de founding partners van de Dutch PR Awards

PR-Dashboard ontwikkelt slimme oplossingen voor PR- en communicatieprofessionals en maakt bijvoorbeeld De Perslijst, PR-Newsroom en Persvragen.

www.pr-dashboard.nl

De specialist op het gebied van media monitoring, media analyse en insights. Al meer dan 100 jaar zitten wij bovenop het nieuws.

www.mediainfogroep.nl

Dit artikel is gepubliceerd door: Daan Dekkers