Europese Commissie: Instagram en Facebook ontworpen met verslavingselementen
In strijd met Digital Service Act
De Europese Commissie heeft na onderzoek geoordeeld dat Instagram en Facebook beiden door hun verslavende ontwerp in strijd zijn met de Digital Service Act. De Europese Commissie constateert dat het gaat om functies zoals oneindig scrollen, automatisch afspelen, pushmeldingen en de sterk gepersonaliseerde aanbevelingssystemen van de platforms. Eigenaar Meta moet op Instagram en Facebook maatregelen nemen om boetes te voorkomen, zo stelt de Europese Commissie. In februari jl. maakte de Europese Commissie soortgelijke bevindingen bekend over TikTok.
Risico’s
Uit het onderzoek van de Commissie blijkt dat Meta de risico's van haar verslavende opzet voor het fysieke en mentale welzijn van gebruikers, waaronder minderjarigen en kwetsbare volwassenen, niet adequaat heeft beoordeeld.
Meta hield bijvoorbeeld geen rekening met bepaalde ontwerpfuncties van Instagram en Facebook, zoals sterk gepersonaliseerde aanbevelingen, autoplay en oneindig scrollen, die gebruikers voortdurend verse inhoud laten zien. Deze functies voeden de drang van de gebruiker om te blijven scrollen en de hersenen naar de automatische pilootmodus te verplaatsen, wat bijdraagt aan ongezonde gewoonten en dwangmatig gebruik.
Bovendien negeerde Meta de beschikbare informatie over de tijd die minderjarigen 's nachts op Instagram of Facebook doorbrengen en hoe de optimalisatie van de verschillende formaten - zoals rollen en verhalen - zou kunnen leiden tot overmatig of dwangmatig gebruik van de diensten.
Onvoldoende risicobeperkende maatregelen
Uit de gegevens blijkt ook dat de huidige risicobeperkende maatregelen van Meta er niet in zijn geslaagd de risico's die voortvloeien uit de verslavende opzet ervan doeltreffend aan te pakken.
De tijdbeheertools van Instagram en Facebook, inclusief die welke standaard voor tieners zijn geactiveerd, kunnen bijvoorbeeld gemakkelijk worden afgewezen en leiden niet tot een zinvolle vermindering en controle van het gebruik van de service.
Bovendien is de Commissie van mening dat de ouderlijke controle van Meta alleen doeltreffend is als ouders en voogden over voldoende technische deskundigheid beschikken en moeite en tijd besteden om deze doeltreffend te begrijpen. Dit ondermijnt de efficiëntie van dergelijke maatregelen bij het aanpakken van de inherente risico's van het verslavende ontwerp van Instagram en Facebook.
De bewustmakingsmaatregelen van Meta, zoals tips en links naar middelen voor geestelijke gezondheid die beschikbaar zijn via een afzonderlijke pagina van het veiligheidscentrum, lijken het risico op verslavend ontwerp op Facebook en Instagram niet voldoende te beperken.
In dit stadium van het onderzoek is de Commissie van mening dat Meta ontwerpwijzigingen moet doorvoeren voor zowel Instagram als Facebook. Bijvoorbeeld door belangrijke verslavende functies zoals autoplay en infinite scroll standaard uit te schakelen, effectieve schermtijdonderbrekingen te implementeren en het aanbevelingssysteem aan te passen om het minder betrokkenheidsgericht te maken.
Deze voorlopige bevindingen lopen niet vooruit op het eindresultaat van het onderzoek.
Verdediging
Meta heeft nu de mogelijkheid om haar recht op verdediging uit te oefenen. Zij kan reageren op de onderzoeksbevindingen van de Europese Commissie. Tegelijkertijd zal de Europese Raad voor digitale diensten worden geraadpleegd.
Indien de standpunten van de Commissie uiteindelijk worden bevestigd, kan de Commissie een boete (niet-nalevingsbesluit) opleggen, dat kan leiden tot een geldboete die in verhouding staat tot de aard, de ernst, de herhaling en de duur van de inbreuk, met een maximum van 6 procent van de totale wereldwijde jaaromzet van de aanbieder. In het geval van Meta komt dat neer op 12 miljard euro.
Het onderzoek naar Meta startte op 16 mei 2024. De voorlopige standpunten van de Europese Commissie zijn gebaseerd op een diepgaand onderzoek dat een analyse omvatte van de risicobeoordelingsverslagen van Meta, interne gegevens en documenten en de antwoorden van Meta op meerdere verzoeken om informatie, een overzicht van het uitgebreide wetenschappelijke onderzoek over dit onderwerp en interviews met deskundigen op meerdere gebieden, waaronder gedragsverslaving.
Dit onderzoek heeft ook betrekking op de leeftijdsborgingsmaatregelen die Meta heeft ingevoerd voor minderjarigen jonger dan 13 jaar, waarvoor op 29 april 2026 al voorlopige bevindingen waren vastgesteld. Los daarvan zet de Commissie haar onderzoek voort naar de zogenaamde "rabbit hole"-effecten die worden veroorzaakt door het ontwerp van de aanbevelingssystemen van Facebook en Instagram, die misbruik kunnen maken van de kwetsbaarheden en onervarenheid van minderjarigen.
De Stichting Onderzoek Marktinformatie (SOMI)startte eerder een collectieve rechtszaak tegen Meta in Denemarken vanwege de verslavende werking van Facebook en Instagram omwille van minderjarigen.
Reactie Meta
Meta reageerde via diverse media het oneens te zijn met de bevindingen van de Europese Commissie en noemt deze niet accuraat en geen rekening houdend met de in haar ogen significante stappen die het bedrijf gezet zou hebben. Volgens Meta zijn er sinds het Onderzoek begon, Teen Accounts gelanceerd, die tieners automatisch beschermen en de ouders controle geven. Die geven ouders ook de mogelijkheid Instagram ’s nachts te blokkeren en bijvoorbeeld een maximum Instagram-schermtijd in te stellen tot 15 minuten.
Volg Marketing Report op LinkedIn
Volg Marketing Report op Instagram
Volg Marketing Report op Facebook
Abonneer je op onze gratis dagelijkse nieuwsbrief
Registreer jouw bureau gratis in de Marketing Report reclamebureau database The List
Lees ook:
Dit artikel is gepubliceerd door: David de Jong
